Wanneer nemen we weer zelf de verantwoordelijkheid?

Mathijs Bouman, u wellicht bekend van RTL-Z en daarnaast wordt hij zo af en toe gevraagd als expert in bijvoorbeeld De Wereld Draait Door (naast Willem Middelkoop), schreef een aardig opinie artikel op Z24.nl.

Omdat Z24 op z’n zachts gezegd nogal rommelig overkomt en ik persoonlijk van rust en eenvoud hou kopieer ik het artikel maar even hierheen. Let dus wel op, het originele artikel komt van Z24 af, een site die regelmatig achtergronden brengt bij (financieel) nieuws en waar columnisten regelmatig opiniërende stukken achter laten.

Wie zette zijn handtekening onder de woekerpolis? Wie kocht de achtergestelde obligaties? Wie koos er voor een zwaar beroep? En wie vergat zich tijdig om te scholen? Precies!

Dertig jaar zwaar werk, dat is voor het kabinet het absolute maximum. De werkgever moet zorgen dat deze werknemers (stratenmakers, verpleegsters en wie weet wat voor beroepsgroepen nog meer) worden omgeschoold en lichter werk krijgen.

Lukt dat niet, dan draait de werkgever voor straf op voor twee jaar AOW-uitkering, zodat de werknemer toch met 65 jaar kan stoppen met werken. Zo luidt het AOW-plan van de coalitie.

Eigen verantwoordelijkheid
Mijn eerste reactie: waarom de werkgever? Is het niet in de eerste plaats de zaak van de werknemer om te zorgen dat zijn of haar verdiencapaciteit op peil blijft?

Moet iemand met een zwaar beroep werkelijk door de werkgever worden verteld dat het waarschijnlijk niet tot de pensionering is vol te houden?

Logischer is het om de verantwoordelijkheid over de eigen carrière bij de verpleegster of stratenmaker zelf te leggen. Last van chronische rugklachten? Begin direct met omscholen en ga op zoek naar lichter werk. Houd je het niet vol in de zorg? Maak een plan van actie.

Onmondige loonslaven
Van mensen helemaal aan het begin van hun carrière – kinderen vaak nog – verwachten we dat ze op eigen houtje een studie kiezen, zelfstandig een opleiding afronden en zonder drang of dwang uitvinden welk werk bij hen past. Ze zoeken het maar lekker zelf uit.

Maar twintig, dertig jaar later behandelen we dezelfde mensen als onmondige loonslaven die door de werkgever voorzichtig naar een andere carrière geduwd moeten worden.

En als die baas niet goed voor hen zorgt, krijgt hij een boete. Werknemers zelf verantwoordelijk maken voor hun loopbaan? Dat is toch asociaal!

Hollandse ziekte
Het is de nieuwe Hollandse ziekte. Ook rechters lijden er aan. Een accountant met een burn-out klaagde zijn werkgever aan en won eerder dit jaar zijn zaak bij het Gerechtshof.

Dat de man hoog opgeleid was en een grote mate van zelfstandigheid had bij zijn werk, vonden de rechters niet relevant. De werkgever heeft de plicht te voorkomen dat een werknemer overbelast wordt, ook als hij daar zelf nog niet over klaagt.

De werkgever is de babysit. De werknemer heeft geen schuld aan zijn eigen omstandigheden.

Friedrich Nietsche schreef in 1888: “Vrijheid is de wil om verantwoordelijk te zijn voor jezelf”. Die vorm van vrijheid is in Nederland niet heel populair meer.

Nout Wellink
Zoals de loopbaan is geoutsourcet naar de werkgever, zo is het bestuderen van financiële contracten uitbesteed aan Nout Wellink en Hans Hoogervorst. Wie met open ogen een hypotheek van vier ton afsluit op een huis dat nog geen drie ton waard is, gaat zich niet stilletjes zitten schamen, maar wordt boos op de toezichthouders en sluit zich aan bij een schreeuwende proteststichting.

Mensen vinden het wel normaal dat een bank hen een onmogelijk lage rente aanbiedt, maar zijn stom verbaasd als er via de kleine lettertjes toch fors wordt afgerekend. “Hoe konden wij dat weten? We zijn bedrogen.”

Als de DSB-bank een achtergestelde obligatie uitgeeft met een rente van twee keer de normale spaarrente, is dat voor ons geen reden om het woordenboek te pakken en uit te zoeken wat ‘achtergesteld’ betekent. Nee, we stappen vol in met al ons spaargeld, en zijn later boos dat de autoriteiten ons daarvan niet hebben weerhouden. Eigen schuld bestaat niet meer.

Natuurlijk, spaar- en beleggingsproducten zijn vaak behoorlijk ingewikkeld. Maar dat is het programmeren van een harddiskrecorder of het in elkaar zetten van een Ikea-wandmeubel ook.

Simpele vuistregels
Bovendien: je hoeft het ook niet precies te snappen. Met twee simpele vuistregels is al een hoop ellende te voorkomen. Ten eerste: leen alleen voor investeringen (een huis of een studie), niet voor verzekeringen en ook niet voor een bankstel of vakantie. Ten tweede: gratis geld bestaat niet, bij zeer hoge spaarrente of lage leenrente zit er altijd een addertje onder het gras.

Is er ook zo’n vuistregel voor het managen van je loopbaan? Misschien deze: vraag je ieder jaar een keer af: als ik nu op mijn eigen baan zou solliciteren, zou ik dan worden aangenomen? Luidt dat antwoord ‘waarschijnlijk niet’, dan is het de hoogste tijd voor bijscholing of een nieuw beroep.

Mathijs Bouman op Z24.nl

En ik kan het hier wel redelijk mee eens zijn. Natuurlijk is de DSB (and for that matter: bijna alle andere banken ook) niet netjes geweest door mensen dingen aan te smeren die ze niet nodig hadden en hebben ze hun zorgplicht (deels) verwaarloosd. En natuurlijk zijn hypotheken en andere financiële producten niet heel makkelijk te begrijpen. Maar je bent er altijd nog zelf bij, niemand dwingt je om die handtekening te zetten. Snap je het niet? Laat het je dan nog een keer uitleggen, of ga naar een intermediair die het je wel begrijpelijk uitlegt.

Maar vooral gebruik je boeren verstand. Als je een huis wil kopen van € 200.000 en je lening is € 300.000 euro dan moet er toch een alarmbel gaan rinkelen lijkt me. Idem voor een “achtergestelde obligatie”, even simpel zoeken op het internet en je hebt een perfecte uitleg van wat het precies inhoudt naast die hoge rente die je krijgt. En wil je € 5000,- lenen en krijg je opeens een voorstel voor € 17.500 voor je neus geschoven met de woorden “ach geeft niets het is wel goed” zet vooral niet je handtekening.

Of meer dan € 100.000 op je spaar of betaal rekening? Na het Icesave debacle zou eenieder toch getriggered moeten zijn om zulke bedragen te verdelen over verschillende banken of op z’n minst om het niet achter te laten bij een relatief kleine speler op de Nederlandse markt. Laat je het dan nog staan terwijl iemand oproept om al het geld van de bank af te halen om zodoende de bank failliet te laten gaan dan heb je dat geld waarschijnlijk niet verdiend met logisch nadenken.

Ik vind het vreemd dat iedereen de laagste rente wil op zijn lening, of de hoogste rente op hun spaar geld (en daarmee hun vaak zuurverdiende centjes best naar obscure of op z’n minst onbekende banken willen brengen) maar dat een hoop mensen gaan blèren als het mis gaat. “Ik heb het niet geweten” en “Het is allemaal zo complex”. Ja hallo je mag toch ook best zelf nadenken en wat onderzoek doen? Je wist immers wel perfect de hoogste rente te vinden maar wat verder zoeken en je verder (laten) informeren ho maar.

Eigen verantwoordelijkheid nemen dus. En dat moet geen vrijbrief zijn voor bedrijven om de klant maar van alles aan te willen smeren of ondoorgrondelijke producten te creëren, maar zelfs als ze dat doen is het je eigen keuze om in zee te gaan met zo’n bedrijf. Zeker als je je bedenkt dat het bedrijven gaat om winst maken, niet om jou zoveel mogelijk geld te bezorgen maar primair denken bedrijven aan zichzelf en zijn het geen filantropische instellingen.

We klagen over teveel overheids bemoeienis als we worden geflitst – terwijl we met z’n allen hebben afgesproken dat we niet harder mogen rijden, dat heet democratie namelijk – maar we verwachten van de overheid wel dat ze ons te hulp schieten als we op financieel gebied het gaspedaal wat te hard hebben ingedrukt. En niet alleen willen we hulp, we willen ook een dikke schadevergoeding. Nog even en we hebben de Amerikaanse claim cultuur helemaal overgenomen. Niet zelf nadenken, maar blind instappen want later kun je ze altijd nog aanklagen omdat je schade hebt geleden.

En nogmaals, dat je ook een eigen verantwoordelijkheid hebt wil niet zeggen dat iemand anders je ook bewust mag bedotten. Ook dat moet worden aangepakt en bedrijven moeten hun zorgplicht nakomen. En vaak genoeg is gebleken dat ‘de markt’ het niet zelf weet te reguleren is het niet met dit soort producten dan is het wel met bonussen voor de bestuurders. Dus ook daar moet wat aan worden gedaan maar echt het ontslaat je niet van je eigen plicht om geen handtekening te zetten onder diensten die je niet snapt en waar je als je even logisch bij na zou denken er een alarmbel(letje) zou moeten rinkelen.

En trouwens, we krijgen uiteindelijk toch de rekening zelf gepresenteerd. Stel dat de DSB bank failliet gaat dan betaald iedereen mee aan die maximaal € 100.000 spaar geld dat gedekt wordt door het garantie stelsel. De banken die nog wel overeind staan zijn namelijk verplicht om dit geld op te hoesten. En waar halen die banken dat geld weer vandaan? Juist ja… van jou en van mij…

Be Sociable, Share!

•